Wstęp do zawodu elektryka i zmieniające się realia rynku pracy
Współczesny rynek pracy dynamicznie ewoluuje, odchodząc od tradycyjnego modelu, w którym wyższe wykształcenie lub ukończenie szkoły technicznej było jedyną drogą do zdobycia stabilnego i dobrze płatnego zawodu. Pytanie o to, jak zostać elektrykiem bez szkoły, pojawia się coraz częściej w przestrzeni publicznej, co wynika z rosnącego zapotrzebowania na fachowców oraz deficytu wykwalifikowanych pracowników w branży budowlanej i instalacyjnej. Zawód elektryka, kojarzony niegdyś wyłącznie z absolwentami techników elektrycznych czy szkół zawodowych, otworzył się na osoby zdeterminowane, by zdobyć wiedzę w trybie kursowym i poprzez praktykę. Transformacja energetyczna, rozwój systemów inteligentnych domów oraz powszechna cyfryzacja sprawiają, że praca dla elektryka jest dostępna niemal od ręki, a pracodawcy coraz częściej cenią konkretne umiejętności i posiadane uprawnienia bardziej niż dyplom ukończenia szkoły średniej. Brak formalnego wykształcenia kierunkowego nie stanowi już bariery nie do przebycia, pod warunkiem że kandydat wykaże się odpowiednim zaangażowaniem w proces samokształcenia oraz legalizacji swoich kompetencji poprzez państwowe egzaminy kwalifikacyjne. W niniejszym artykule przeanalizujemy szczegółowo proces przekwalifikowania się, zdobywania niezbędnych uprawnień oraz budowania kariery w branży elektrycznej od podstaw, pomijając kilkuletnią edukację w systemie szkolnym.
Droga do zawodu elektryka bez formalnej edukacji szkolnej
Ścieżka rozwoju zawodowego dla osób, które nie ukończyły technikum elektrycznego ani zasadniczej szkoły zawodowej w tym profilu, jest obecnie w pełni uregulowana prawnie i dostępna dla każdego, kto ukończył osiemnaście lat i posiada wykształcenie minimum podstawowe. Kluczowym aspektem, który należy zrozumieć na samym początku, jest fakt, że w Polsce prawo do wykonywania zawodu elektryka nie wynika bezpośrednio z posiadania świadectwa szkolnego, lecz z posiadania ważnego Świadectwa Kwalifikacyjnego wydawanego przez komisje energetyczne, takie jak Stowarzyszenie Elektryków Polskich. Oznacza to, że absolwent technikum bez zdanego egzaminu państwowego przed komisją kwalifikacyjną nie może samodzielnie pracować przy instalacjach pod napięciem, podczas gdy osoba po kursie zawodowym z ważnymi uprawnieniami posiada pełne prawo do wykonywania takich czynności w zakresie swoich kompetencji. Proces ten zazwyczaj rozpoczyna się od intensywnego przyswajania wiedzy teoretycznej, która jest niezbędna do zrozumienia zjawisk zachodzących w obwodach elektrycznych, a następnie prowadzi przez specjalistyczne szkolenia przygotowujące do egzaminu państwowego. Jest to droga szybsza, ale wymagająca znacznie większej samodyscypliny i determinacji niż edukacja systemowa, ponieważ ciężar zdobycia wiedzy spoczywa w dużej mierze na barkach kandydata.
Rozumienie podstaw elektryki i fizyki prądu jako fundament
Bezpieczna i efektywna praca z instalacjami elektrycznymi jest niemożliwa bez solidnego zrozumienia fundamentalnych praw fizyki, które rządzą przepływem prądu elektrycznego. Osoby zastanawiające się, jak zostać elektrykiem bez szkoły, muszą poświęcić znaczną ilość czasu na zgłębienie zagadnień związanych z prawem Ohma, prawami Kirchhoffa oraz zjawiskami elektromagnetyzmu. Wiedza ta nie jest jedynie abstrakcyjną teorią, lecz narzędziem niezbędnym do codziennej diagnostyki awarii, projektowania obwodów oraz doboru odpowiednich zabezpieczeń. Należy zrozumieć różnicę między prądem stałym a przemiennym, pojęcia napięcia, natężenia, rezystancji oraz mocy, a także umieć przeliczać te wartości w praktycznych zastosowaniach. Równie istotna jest wiedza na temat materiałoznawstwa elektrycznego, czyli właściwości przewodników, izolatorów i półprzewodników, co pozwala na właściwy dobór przewodów do konkretnych obciążeń i warunków środowiskowych. Samodzielna nauka w tym zakresie może opierać się na literaturze fachowej, podręcznikach akademickich dostępnych w bibliotekach oraz rzetelnych materiałach edukacyjnych dostępnych w internecie, jednak kluczem jest systematyczność i weryfikowanie zdobytej wiedzy poprzez rozwiązywanie zadań praktycznych i teoretycznych.
Uprawnienia SEP jako klucz do legalnej pracy w zawodzie
W polskim systemie prawnym najważniejszym dokumentem uprawniającym do pracy przy eksploatacji lub dozorze urządzeń, instalacji i sieci energetycznych jest Świadectwo Kwalifikacyjne, potocznie nazywane uprawnieniami SEP. Skrót ten pochodzi od Stowarzyszenia Elektryków Polskich, najpopularniejszej, choć nie jedynej organizacji powołującej komisje kwalifikacyjne. Aby zostać elektrykiem bez szkoły, zdobycie tych uprawnień jest krokiem obligatoryjnym i niepodlegającym dyskusji. Egzamin państwowy sprawdza wiedzę kandydata w zakresie bezpiecznej obsługi urządzeń, znajomości przepisów prawa energetycznego, zasad ochrony przeciwporażeniowej oraz umiejętności udzielania pierwszej pomocy. Uprawnienia te są wydawane na okres pięciu lat, po czym należy je odnowić, co wymusza na elektrykach ciągłą aktualizację wiedzy. Dla osoby początkującej najważniejszą grupą urządzeń jest Grupa 1 (G1), obejmująca urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające energię elektryczną. Bez tego dokumentu niemożliwe jest legalne zatrudnienie na stanowisku elektryka ani prowadzenie własnej działalności gospodarczej w tym zakresie, a wykonywanie prac bez uprawnień wiąże się z ogromnym ryzykiem prawnym i karnym w przypadku wypadku lub awarii.
Rodzaje uprawnień i kategorie eksploatacji oraz dozoru
System uprawnień energetycznych w Polsce jest precyzyjnie zhierarchizowany i podzielony na kategorie, co pozwala na dopasowanie kompetencji pracownika do rodzaju wykonywanych zadań. Podstawowy podział obejmuje stanowiska Eksploatacji (E) oraz Dozoru (D). Osoba wchodząca do zawodu zazwyczaj zaczyna od zdobycia świadectwa kwalifikacyjnego na stanowisku Eksploatacji, co uprawnia ją do wykonywania prac w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu lub kontrolno-pomiarowym. Uprawnienia dozorowe (D) są przeznaczone dla osób kierujących czynnościami osób wykonujących prace w zakresie eksploatacji oraz dla pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci. W ramach uprawnień G1 wyszczególnia się również konkretne punkty, które określają zakres napięciowy oraz rodzaj urządzeń. Dla początkującego elektryka kluczowe jest uzyskanie uprawnień do 1 kV, co pozwala na pracę przy standardowych instalacjach domowych i przemysłowych niskiego napięcia. Z czasem można rozszerzyć kwalifikacje o uprawnienia powyżej 1 kV oraz o specyficzne uprawnienia pomiarowe, które są niezwykle cenione na rynku i pozwalają na dokonywanie odbiorów instalacji oraz okresowych przeglądów technicznych wymaganych przez prawo budowlane.
Kursy zawodowe i szkolenia specjalistyczne jako alternatywa dla technikum
W odpowiedzi na potrzeby rynku powstało wiele firm szkoleniowych i ośrodków kształcenia ustawicznego oferujących intensywne kursy przygotowujące do zawodu elektryka i egzaminu kwalifikacyjnego. Kursy te stanowią skondensowaną dawkę wiedzy, którą w szkole technicznej zdobywa się przez lata, jednak są one ukierunkowane stricte na praktyczne aspekty pracy i zagadnienia wymagane na egzaminie. Dobry kurs elektryka powinien obejmować zarówno wykłady teoretyczne z zakresu elektrotechniki, jak i zajęcia praktyczne na warsztatach, gdzie kursanci mogą fizycznie montować rozdzielnice, łączyć obwody, dobierać zabezpieczenia i wykonywać pomiary. Wybierając ośrodek szkoleniowy, warto zwrócić uwagę na kadrę dydaktyczną, opinie byłych kursantów oraz to, czy cena kursu obejmuje również opłatę egzaminacyjną. Inwestycja w profesjonalne szkolenie jest zazwyczaj najszybszą i najskuteczniejszą metodą na zdobycie solidnych podstaw dla osób bez wykształcenia kierunkowego. Wiele takich kursów oferuje również materiały dydaktyczne, dostęp do nowoczesnego sprzętu pomiarowego oraz symulacje sytuacji awaryjnych, co pozwala na oswojenie się z realiami pracy jeszcze przed podjęciem pierwszego zatrudnienia.
Znaczenie praktyki i stażu u doświadczonego mistrza
Żadna ilość teorii ani najlepiej zdany egzamin nie zastąpią doświadczenia zdobytego podczas pracy w rzeczywistych warunkach pod okiem doświadczonego fachowca. Dla osoby, która chce zostać elektrykiem bez szkoły, znalezienie mentora lub zatrudnienie się na stanowisku pomocnika elektryka jest etapem krytycznym dla rozwoju zawodowego. To właśnie podczas pracy na budowie czy przy modernizacji instalacji w starym budownictwie uczy się rozwiązywania nietypowych problemów, radzenia sobie z trudnościami montażowymi oraz organizacji stanowiska pracy. Praktyka pozwala na wyrobienie tak zwanej pamięci mięśniowej, niezbędnej przy obróbce przewodów, montażu osprzętu czy trasowaniu kabli. Obserwacja pracy mistrza pozwala również na przyswojenie dobrych nawyków, poznanie trików zawodowych ułatwiających pracę oraz nauczenie się kultury technicznej, która jest wizytówką dobrego fachowca. Warto szukać możliwości stażu nawet za niższe wynagrodzenie na początku kariery, traktując to jako inwestycję w własną edukację, która w przyszłości zaowocuje samodzielnością i wyższymi zarobkami. Relacja mistrz-uczeń jest w rzemiośle elektrycznym tradycją kultywowaną od lat i nadal pozostaje najskuteczniejszą metodą transferu wiedzy praktycznej.
Samodzielna nauka czytania schematów elektrycznych i dokumentacji technicznej
Umiejętność biegłego czytania schematów elektrycznych oraz interpretacji dokumentacji technicznej jest absolutnie niezbędna dla każdego elektryka i odróżnia profesjonalistę od amatora. Schemat elektryczny to uniwersalny język, którym posługują się inżynierowie, projektanci i monterzy na całym świecie, dlatego jego znajomość otwiera drzwi do pracy przy zaawansowanych projektach. Osoba bez szkoły technicznej musi samodzielnie nauczyć się rozpoznawania symboli graficznych poszczególnych elementów, takich jak wyłączniki nadprądowe, różnicowoprądowe, styczniki, przekaźniki czy transformatory. Należy również zrozumieć logikę powiązań między elementami na schematach ideowych, montażowych oraz jednoreskowych. Nauka ta wymaga analizy wielu różnych projektów, od prostych instalacji mieszkaniowych po skomplikowane układy sterowania automatyki przemysłowej. W internecie oraz literaturze fachowej dostępne są obszerne katalogi symboli i przykładowe projekty, które mogą służyć jako materiał szkoleniowy. Biegłość w czytaniu dokumentacji pozwala na unikanie kosztownych pomyłek podczas montażu, szybką lokalizację usterek oraz precyzyjną komunikację z innymi uczestnikami procesu budowlanego.
Narzędzia niezbędne na początku kariery elektryka i ich kompletowanie
Rozpoczęcie pracy w zawodzie elektryka wiąże się z koniecznością skompletowania podstawowego zestawu narzędzi, które umożliwią bezpieczne i efektywne wykonywanie zadań. Nie chodzi tu jedynie o posiadanie śrubokręta czy kombinerek, ale o dobór profesjonalnego sprzętu posiadającego odpowiednie atesty izolacji, zazwyczaj do 1000V (VDE). Początkujący elektryk powinien wyposażyć się w wysokiej jakości wkrętaki izolowane, szczypce boczne do cięcia przewodów, ściągacze izolacji (zarówno do przewodów płaskich, jak i okrągłych), a także nóż monterski. Absolutną podstawą jest również dwubiegunowy wskaźnik napięcia, który jest znacznie bardziej wiarygodny niż popularna "probówka", oraz multimetr cyfrowy pozwalający na pomiar napięcia, rezystancji i ciągłości obwodu. Z czasem zestaw ten będzie ewoluował i powiększał się o bardziej zaawansowane urządzenia, takie jak lokalizatory przewodów, zaciskarki do tulejek i końcówek, a także elektronarzędzia – wiertarki, bruzdownice czy młotowiertarki. Ważne jest, aby od samego początku stawiać na jakość narzędzi, ponieważ tanie zamienniki nie tylko szybciej się zużywają, ale mogą stanowić realne zagrożenie dla zdrowia i życia użytkownika w przypadku przebicia izolacji pod napięciem.
Bezpieczeństwo i higiena pracy w zawodzie elektryka
Praca z prądem elektrycznym niesie ze sobą ryzyko, które nie wybacza błędów, dlatego zagadnienia związane z Bezpieczeństwem i Higieną Pracy (BHP) muszą być traktowane priorytetowo na każdym etapie kariery. Osoba ucząca się zawodu poza systemem szkolnym musi ze szczególną uwagą zgłębić zasady ochrony przeciwporażeniowej, procedury bezpiecznego wyłączania napięcia oraz zasady pracy pod napięciem (PPN), jeśli posiada odpowiednie uprawnienia. Należy wyrobić w sobie nawyk stosowania zasady "sprawdź, zanim dotkniesz" oraz bezwzględnego używania środków ochrony indywidualnej, takich jak rękawice dielektryczne, okulary ochronne, kask czy obuwie elektroizolacyjne. Kluczowe jest również zrozumienie i stosowanie procedur LOTO (Lockout-Tagout), które polegają na fizycznym zablokowaniu możliwości załączenia napięcia przez osoby trzecie podczas trwania prac serwisowych. Świadomość zagrożeń, takich jak porażenie prądem czy łuk elektryczny, oraz umiejętność udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej osobom porażonym prądem, to fundamenty, na których buduje się profesjonalizm i odpowiedzialność w tym zawodzie. Ignorowanie zasad BHP jest najkrótszą drogą do tragedii, dlatego edukacja w tym zakresie nigdy się nie kończy.
Specjalizacje dostępne dla elektryków bez technikum
Brak dyplomu technika nie zamyka drogi do specjalizacji, wręcz przeciwnie – dynamiczny rynek pozwala na profilowanie swojej kariery w zależności od zainteresowań i zapotrzebowania. Elektryk może specjalizować się w tradycyjnych instalacjach elektrycznych w budownictwie mieszkaniowym, co obejmuje kładzenie okablowania, montaż osprzętu i rozdzielnic w domach i mieszkaniach. Inną ścieżką są instalacje przemysłowe, gdzie praca wiąże się z większymi mocami, trasami kablowymi, silnikami elektrycznymi i systemami sterowania maszyn. Coraz większą popularność zyskują systemy niskoprądowe, takie jak instalacje alarmowe (SSWiN), monitoring wizyjny (CCTV), sieci komputerowe (LAN) czy systemy kontroli dostępu, które wymagają precyzji i wiedzy z pogranicza elektroniki i informatyki. Dynamicznie rozwijającą się gałęzią jest również fotowoltaika i pompy ciepła, gdzie elektrycy z uprawnieniami są niezbędni do podłączania inwerterów i integracji systemów z siecią energetyczną. Wybór specjalizacji pozwala na osiągnięcie mistrzostwa w wąskiej dziedzinie, co przekłada się na wyższą jakość usług i lepsze zarobki, a brak szkoły średniej nie jest w tym przypadku żadną przeszkodą, o ile umiejętności praktyczne są na wysokim poziomie.
Egzaminy kwalifikacyjne i proces certyfikacji krok po kroku
Proces uzyskania uprawnień kończy się egzaminem przed komisją kwalifikacyjną, który dla wielu osób jest momentem stresującym, ale koniecznym do przejścia. Egzamin ma formę ustną i polega na odpowiedzi na serię pytań zadawanych przez członków komisji, którzy są doświadczonymi ekspertami w dziedzinie energetyki. Pytania dotyczą zakresu wiedzy określonego we wniosku o sprawdzenie kwalifikacji i obejmują zagadnienia techniczne, prawne oraz związane z bezpieczeństwem. Aby przystąpić do egzaminu, należy złożyć odpowiedni wniosek i uiścić opłatę egzaminacyjną, której wysokość jest regulowana ustawowo i zależy od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Warto wiedzieć, że egzaminatorzy nie mają na celu "oblania" kandydata, lecz sprawdzenie, czy posiada on wiedzę niezbędną do bezpiecznego wykonywania pracy. Często pytania mają charakter problemowy, sprawdzający rozumienie zjawisk, a nie tylko pamięciowe opanowanie regułek. Pozytywny wynik egzaminu skutkuje wydaniem Świadectwa Kwalifikacyjnego w ciągu 14 dni. W przypadku niepowodzenia, egzamin można powtarzać, jednak każdorazowo wiąże się to z koniecznością ponownego wniesienia opłaty.
Budowanie własnej marki i pozyskiwanie pierwszych zleceń
Po zdobyciu niezbędnych uprawnień i umiejętności, kolejnym wyzwaniem jest wejście na rynek i pozyskanie pierwszych klientów lub pracodawcy. W branży usługowej, jaką jest elektryka, niezwykle ważna jest renoma i polecenia, dlatego każde, nawet najmniejsze zlecenie powinno być wykonane z najwyższą starannością. Budowanie własnej marki warto zacząć od stworzenia profesjonalnego wizerunku w internecie, posiadania wizytówek oraz dbania o kulturę osobistą w kontakcie z klientem. Początkujący elektrycy często zdobywają pierwsze zlecenia poprzez portale ogłoszeniowe, grupy w mediach społecznościowych lub współpracę z ekipami remontowymi i deweloperami. Terminowość, czystość pozostawiona po pracy oraz transparentność w wycenie usług to cechy, które klienci cenią najbardziej i które sprawiają, że chętnie polecają fachowca dalej. Warto również dokumentować swoje realizacje, tworząc portfolio zdjęć wykonanych instalacji i rozdzielnic, co stanowi dowód kompetencji dla przyszłych zleceniodawców. Praca na własny rachunek wymaga nie tylko umiejętności technicznych, ale także podstaw wiedzy biznesowej, umiejętności negocjacji i zarządzania czasem.
Przyszłość zawodu i nowoczesne technologie w elektryce
Zawód elektryka znajduje się w centrum rewolucji technologicznej, co sprawia, że jego przyszłość rysuje się w bardzo jasnych barwach, a zapotrzebowanie na specjalistów będzie stale rosnąć. Rozwój elektromobilności wymusza budowę infrastruktury stacji ładowania pojazdów elektrycznych, co staje się nową, dużą niszą dla instalatorów. Inteligentne budynki (Smart Home), oparte na systemach KNX, Loxone czy innych standardach automatyki budynkowej, wymagają elektryków, którzy potrafią nie tylko położyć przewody, ale także zaprogramować i skonfigurować skomplikowane systemy sterowania oświetleniem, ogrzewaniem czy roletami. Transformacja energetyczna w kierunku Odnawialnych Źródeł Energii (OZE) sprawia, że elektrycy są niezbędni przy instalacjach farm fotowoltaicznych, wiatrowych oraz magazynów energii. Osoba wchodząca do zawodu bez szkoły, ale z otwartym umysłem i chęcią nauki, ma szansę stać się ekspertem w nowoczesnych technologiach, które często nie są jeszcze nauczane w tradycyjnych szkołach technicznych ze względu na bezwładność programów nauczania.
Prawne aspekty wykonywania zawodu bez dyplomu technika
Warto raz jeszcze podkreślić i doprecyzować kwestie prawne związane z wykonywaniem zawodu elektryka bez posiadania dyplomu technika lub inżyniera. Polskie prawo nie zabrania wykonywania instalacji elektrycznych osobom bez wykształcenia kierunkowego, pod warunkiem posiadania ważnego Świadectwa Kwalifikacyjnego na stanowisku Eksploatacji (E) lub Dozoru (D) w odpowiednim zakresie. Odpowiedzialność cywilna i karna za wykonaną pracę spoczywa na osobie, która ją wykonała i podpisała się pod protokołem lub oświadczeniem o poprawności instalacji. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej warto zadbać o polisę ubezpieczeniową OC wykonawcy, która chroni przed finansowymi skutkami ewentualnych szkód wyrządzonych podczas pracy. Należy jednak pamiętać, że pewne specyficzne uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń wymagają posiadania wyższego wykształcenia technicznego i odbycia praktyki, co jest barierą dla osób bez studiów, jednak nie ogranicza to możliwości prowadzenia firmy instalatorskiej i wykonywania prac wykonawczych na bardzo szeroką skalę.
Zarobki i perspektywy finansowe w branży elektrycznej
Aspekt finansowy jest jednym z głównych motywatorów dla osób decydujących się na zmianę branży i zostanie elektrykiem. Zarobki w tej branży są zróżnicowane i zależą od regionu, doświadczenia, posiadanych uprawnień oraz formy zatrudnienia. Początkujący pomocnik elektryka może liczyć na stawki zbliżone do średniej krajowej, jednak wraz ze wzrostem umiejętności i samodzielności wynagrodzenie to dynamicznie rośnie. Doświadczeni elektrycy z uprawnieniami pomiarowymi oraz specjaliści od automatyki czy systemów inteligentnych należą do grupy najlepiej opłacanych fachowców w sektorze budowlanym. Prowadzenie własnej działalności gospodarczej daje możliwość osiągania dochodów znacznie przekraczających średnie wynagrodzenia etatowe, pod warunkiem utrzymania ciągłości zleceń i wysokiej jakości usług. Warto zauważyć, że branża ta jest relatywnie odporna na kryzysy gospodarcze, ponieważ awarie instalacji wymagają natychmiastowej naprawy, a nowe inwestycje budowlane nie mogą powstać bez udziału elektryków, co gwarantuje stabilność finansową w długiej perspektywie.
Błędy początkujących elektryków i jak ich unikać
Na drodze do mistrzostwa w zawodzie elektryka łatwo popełnić błędy, które mogą kosztować wiele stresu, pieniędzy, a w skrajnych przypadkach zdrowie. Jednym z najczęstszych błędów jest rutyna i pośpiech, które prowadzą do zaniechania sprawdzenia braku napięcia przed rozpoczęciem pracy. Innym problemem jest oszczędzanie na materiałach i narzędziach, co mści się awaryjnością instalacji i trudnościami w montażu. Początkujący często mają również problem z właściwą wyceną swojej pracy, zaniżając stawki, co psuje rynek i prowadzi do frustracji finansowej. Ważnym błędem jest także brak pokory i niechęć do ciągłego doszkalania się – technika idzie do przodu i wiedza zdobyta na kursie sprzed kilku lat może okazać się niewystarczająca. Unikanie tych pułapek wymaga świadomego podejścia do zawodu, czerpania wiedzy od bardziej doświadczonych kolegów oraz ciągłej analizy własnych działań w celu eliminacji złych nawyków.
Podsumowanie ścieżki rozwoju zawodowego
Zostanie elektrykiem bez ukończenia szkoły kierunkowej jest w pełni osiągalnym, a w obecnych realiach rynkowych, często bardzo rozsądnym celem zawodowym. Kluczem do sukcesu nie jest dyplom w teczce, lecz rzetelna wiedza, praktyczne umiejętności i formalne uprawnienia SEP, które stanowią przepustkę do legalnej pracy. Droga ta wymaga dużej samodyscypliny, chęci do nauki i pokory wobec potęgi energii elektrycznej, ale w zamian oferuje stabilny, szanowany i dobrze płatny zawód z ogromnymi perspektywami rozwoju. Niezależnie od tego, czy celem jest praca na etacie w utrzymaniu ruchu, czy prowadzenie własnej firmy instalatorskiej, branża elektryczna stoi otworem dla każdego, kto jest gotów podjąć wyzwanie i poświęcić czas na zdobycie niezbędnych kwalifikacji. To zawód dla ludzi myślących, odpowiedzialnych i technicznie uzdolnionych, gdzie jakość wykonywanej pracy broni się sama, a brak szkolnego świadectwa szybko przestaje mieć jakiekolwiek znaczenie w obliczu profesjonalizmu i fachowości.